اگر برای خانه یا ویلای چندطبقهتان دنبال آسانسور هستید ولی جای چاله، موتورخانه و دیوارچینی ندارید، آسانسور وکیوم گزینهای است که ارزش بررسی دارد. در این راهنما به زبان ساده توضیح میدهیم این آسانسور چطور با نیروی هوا کار میکند، چه اجزایی دارد، برای چه ساختمانهایی مناسب است و پیش از خرید باید به چه نکاتی دقت کنید.
آسانسور وکیوم چیست؟
آسانسور وکیوم که به آن آسانسور پنوماتیک یا آسانسور هوایی هم میگویند، آسانسوری است که بهجای سیم بکسل، وزنهی تعادل یا جک روغنی، با اختلاف فشار هوا حرکت میکند. کابین داخل یک لولهی شیشهای استوانهای و بسته قرار دارد و از همه طرف دیده میشود. ظاهر شفاف آن، آسانسور را به بخشی از طراحی خانه تبدیل میکند.
مدل خانگی آسمان آسانسور دو نفره است و تا ارتفاع ۱۵ متر و حداکثر ۵ توقف کار میکند.
اصل کار: حرکت با فشار هوا
داخل لوله سه ناحیه وجود دارد: زیر کابین که فشار آن همان فشار عادی هواست، یک آببند روی سقف کابین که بالا و پایین را از هم جدا میکند، و ناحیهی بالای کابین.
- بالا رفتن: پمپ وکیوم در بالای لوله هوای بالای کابین را بیرون میکشد. فشار بالای کابین کم میشود و فشار عادی هوای زیر کابین، آن را به آرامی بالا میبرد.
- پایین آمدن: پمپ خاموش است. یک شیر کنترلشده هوا را آرام به بالای کابین برمیگرداند و کابین با وزن خودش و با سرعتی کنترلشده پایین میآید. برای پایین آمدن عملاً برقی مصرف نمیشود.
- توقف در طبقه: در هر طبقه قفلهای مکانیکی کابین را در جای خود نگه میدارند.
اجزای آسانسور وکیوم
- لولهی شیشهای: از قطعات مدولار با قاب فلزی و دیوارهی شفاف ساخته میشود و روی هم سوار میشود. حلقههای افقی در کف هر طبقه و محل اتصال قطعهها دیده میشوند.
- کابین: استوانهای و شفاف است و روی سقف آن آببند قرار دارد.
- موتور یا پمپ وکیوم: در بالای لوله یا در یک جعبهی جدا روی پشتبام نصب میشود.
- تابلو برق: در آسانسور وکیوم آسمان آسانسور تابلو برق جدا از موتور است و روی دیوار، کنار آسانسور نصب میشود. دسترسی برای سرویس هم راحتتر است.
- در طبقات: بخشی خمیده از خود لوله است که روی لولا باز میشود. دکمهی احضار هم کنار در قرار دارد.
هد یونیت یا اسپلیت یونیت؟
پمپ آسانسور وکیوم را میتوان به دو شکل نصب کرد:
- هد یونیت: پمپ درست بالای لوله، داخل یک کلاهک قرار میگیرد. نصب سادهتر است ولی طبقهی آخر به ارتفاع سقف بیشتری نیاز دارد.
- اسپلیت یونیت: پمپ در یک جعبهی جدا روی پشتبام نصب میشود و با یک لولهی هوا به آسانسور وصل است. بالای لوله جای کمتری میگیرد و صدای پمپ هم از فضای زندگی دورتر است.
انتخاب بین این دو به ارتفاع سقف طبقهی آخر و دسترسی به پشتبام بستگی دارد. کارشناس فنی در بازدید، گزینهی مناسب را پیشنهاد میدهد.
نصب بدون چاله و موتورخانه
مزیت اصلی آسانسور وکیوم این است که نیاز به چاله، دیوارچینی، بتنریزی و موتورخانه ندارد. لوله مستقیم روی کف تمامشده قرار میگیرد و فقط در سقف هر طبقه یک سوراخ گرد برای عبور لوله باز میشود. به همین دلیل:
- برای ساختمانهای ساختهشده و بازسازی، تخریب کمی لازم است.
- کارهای ساختمانی و زمان اجرای آن معمولاً کمتر از آسانسورهای کششی است.
- فضای کمی از خانه را اشغال میکند و میتوان آن را کنار راهپله یا وسط فضای دوبلکس قرار داد.
ایمنی
در طراحی آسانسور وکیوم چند تجهیز ایمنی پیشبینی میشود: قفل مکانیکی در هر طبقه و در دو انتهای مسیر، ترمز ایمنی در برابر سقوط و کنترل سرعت هنگام پایین آمدن. اگر برق قطع شود، کابین به آرامی سر طبقه میآید و میایستد تا سرنشین بین دو طبقه نماند.
نگهداری و سرویس
چون سیم بکسل، وزنهی تعادل و روغن در کار نیست، بخشی از کارهای نگهداری آسانسورهای کششی، مثل روغنکاری جعبهدنده و بررسی سیمبکسل، در آسانسور وکیوم لازم نیست. سرویس دورهای بیشتر شامل بررسی آببندها، پمپ، شیرها، قفلها و تابلو برق است. سرویس منظم به عملکرد پایدار و طول عمر آسانسور کمک میکند.
برای چه ساختمانهایی مناسب است؟
- ویلا و خانههای دوبلکس و تریپلکس که جای چاله و موتورخانه ندارند.
- ساختمانهای از پیش ساخته و بازسازی که نمیخواهید در آنها تخریب و بتنریزی انجام دهید.
- خانوادههایی با سالمند یا فرد کمتوان که بالا و پایین رفتن از پله برایشان سخت است.
- فضاهایی که هماهنگی با معماری برایشان مهم است؛ آسانسور شیشهای بخشی از طراحی فضا میشود.
پیش از خرید اینها را بپرسید
- ابعاد فضای نصب، تعداد طبقات و ارتفاع سقفها.
- نیاز به برق و محل مناسب برای تابلو برق و پمپ.
- مدت نصب، گارانتی، سرویس دورهای و دسترسی به قطعات.