۰۱سازوکار کشش
در آسانسور کششی، کابین و وزنهی تعادل با سیمبکسل به هم متصلاند و سیمبکسلها از روی شیارهای یک چرخ به نام فلکهی کشش عبور میکنند. با چرخش فلکه، اصطکاک میان شیارها و سیمبکسل، کابین را بالا یا پایین میبرد.
در مدل گیربکسی، میان موتور و فلکه یک جعبهدنده قرار دارد. موتور با دور زیاد میچرخد و جعبهدنده دور را کم و نیروی گردشی را زیاد میکند تا فلکه با سرعت مناسب و نیروی کافی کابین را جابهجا کند.
وزنهی تعادل معمولاً به اندازهی وزن کابین بهعلاوهی حدود نیمی از ظرفیت مجاز انتخاب میشود. به این ترتیب موتور فقط اختلاف وزن دو طرف را جابهجا میکند، نه کل وزن کابین و مسافران را.
۰۲اجزای اصلی
هر آسانسور گیربکسی از چند بخش اصلی تشکیل میشود که هر کدام در ایمنی و کارکرد آن نقش دارند:
- موتور و جعبهدنده: معمولاً از نوع حلزونی یا در مدلهای جدیدتر، هلیکال؛ همراه با ترمز الکترومکانیکی که هنگام توقف، فلکه را نگه میدارد.
- فلکهی کشش و سیمبکسلها: چند رشته سیمبکسل موازی که بار را میان خود تقسیم میکنند.
- ریلهای راهنما: مسیر حرکت کابین و وزنهی تعادل را در طول شفت مشخص میکنند.
- گاورنر و ترمز ایمنی (پاراشوت): اگر سرعت کابین از حد مجاز بیشتر شود، گاورنر ترمز ایمنی را فعال میکند و کابین روی ریلها متوقف میشود.
- ضربهگیرهای کف چاله: در انتهای مسیر، برای کابین و وزنهی تعادل پیشبینی میشوند.
- تابلو فرمان و درایو: در آسانسورهای امروزی معمولاً با درایو دور متغیر (VVVF) که شروع و توقف نرمتری فراهم میکند.
۰۳برای چه ساختمانهایی مناسب است؟
در منابع فنی سازندگان، ماشینهای گیربکسی بیشتر برای ساختمانهای کمطبقه تا میانمرتبه و سرعتهای متوسط معرفی میشوند؛ یعنی همان ساختمانهای مسکونی، اداری و تجاری رایج در شهرها.
سرعت، ظرفیت و تعداد آسانسور لازم برای هر ساختمان با محاسبهی ترافیک تعیین میشود؛ یعنی با در نظر گرفتن تعداد طبقات، تعداد ساکنان یا مراجعان و ساعتهای پرتردد. این محاسبه پیش از ارائهی پیشنهاد انجام میشود.
۰۴موتورخانه و آنچه نیاز دارد
موتور، جعبهدنده و تابلو فرمان در موتورخانهی بالای شفت نصب میشوند. موتورخانه باید دسترسی ایمن، روشنایی کافی و تهویهی مناسب داشته باشد؛ چون بخشی از انرژی در جعبهدنده به گرما تبدیل میشود و دمای بالا روی عملکرد تجهیزات اثر میگذارد.
ابعاد و ارتفاع موتورخانه، محل قلاب حمل ماشین و مسیر عبور سیمبکسلها در بازدید از محل بررسی میشود.
۰۵نگهداری
جعبهدنده روغن دارد و سطح و کیفیت روغن باید در سرویسهای دورهای بررسی شود. علاوه بر آن، سایش دندهها، تنظیم ترمز، کشش و فرسودگی سیمبکسلها و عملکرد گاورنر از مواردی است که در سرویس منظم کنترل میشود.
یکی از مزیتهای این سیستم، آشنایی گستردهی تعمیرکاران با آن و در دسترس بودن قطعات است؛ موضوعی که در طول سالهای استفاده از آسانسور اهمیت پیدا میکند.
مقایسهی سه نوع آسانسور کششی | گیربکس | گیرلس | MRL |
|---|
| موتورخانه | دارد، بالای شفت | دارد، بالای شفت | ندارد؛ ماشین داخل شفت |
|---|
| جعبهدنده | دارد | ندارد | ندارد |
|---|
| روغنکاری جعبهدنده | لازم است | لازم نیست | لازم نیست |
|---|
| نرمی حرکت | مناسب | نرمتر | نرمتر |
|---|
| مصرف برق | معمولاً بیشتر | معمولاً کمتر | معمولاً کمتر |
|---|
| هزینهی اولیه | معمولاً کمتر | معمولاً بیشتر | متناسب با پروژه |
|---|
| کاربرد رایج | ساختمانهای کمطبقه تا میانمرتبه | میانمرتبه تا بلندمرتبه | ساختمانهایی با محدودیت فضا یا بام |
|---|